Santa Lutzi
Abenduak 13Santa Luzia ospatzea, azken finean, gure sustraiak aitortzea eta etorkizunari harrotasunez begiratzea da, bertakoaren balioa, hurbiltasunezko produktua eta landa eremuko bizitza indartuz.
Santa Luzia Azoka Zumarragan. Tradizioa, bertako produktua eta
baserriko bizimodua
Abenduaren 13an egiten den Santa Luzia Azoka Euskadiko nekazaritza eta abeltzaintza azoka enblematikoenetako bat da. Bere jatorria Erdi Aroan dago eta, hasieran Ezkion, Santa Luzia
baselizaren ondoan, egin bazen ere, 1727an Urretxura (antzina Vila-real) eraman zuten, eremu zabaletan azokak egitea debekatu ondoren. Denborak aurrera egin ahala, azoka handituz joan zen eta Zumarraga bere garapen eta sendotzearen parte aktibo izaten hasi zen.
XIX. mendearen erdialdetik aurrera, Zumarragako herriak gero eta postu gehiago hartu zituen, batez ere Zubiaurre inguruan (Kalebarren), eta ondoren Pietate eta Bidezar kaleetan. Kalez kaleko merkataritzarako gune egokiak eskaini zirenez eta gero eta jende gehiago biltzen zenez, ganadu-feria Urdaneta Etorbidera eraman zen, eta gaur egun ere hor jarraitzen du, azokaren gune nagusi gisa.
1994az geroztik, Zumarragak modu koordinatuan egiten du lan azokaren antolaketan, lehen sektorea bultzatzeko, tokiko merkataritza dinamizatzeko eta hurbileko produktuaren papera indartzeko asmoz. Azokak lurralde osoko bisitariak erakartzen ditu, eta horrek eskualdeko baserritarren eta artisauen lanari ikusgarritasuna emateko aukera ematen du.
Bezperan: ardoa eta aurreko giroa
Egun nagusia abenduaren 13an bada ere, bezperan hasten da jarduera, jai giroaren hasiera markatzen duen Arabako Errioxako Ardoaren Azokarekin. Upategiek azken uztako ardoak aurkezten dituzte, eta Arabako Errioxako Ardoaren Lehiaketa egiten da, urteekin ospea irabazi duen lehiaketa.
Egun handia Zumarragan
Santa Luzia egunean, goizean goiz hasita, Zumarraga baserri giroko kulturaren erakusleiho handi bihurtzen da. 8:00etan postuak eta erakusketak jarrita daude. Urdaneta Etorbidean kokatzen da ganadu erakusketa, eta zaldi lehiaketak protagonismoa hartzen du urtez urte, bai aleen kalitateagatik, bai parte hartzaile kopuruagatik.
La Salle-Legazpi ikastetxeko patioan nekazaritzako makina eta lan-tresna ugari daude ikusgai, sektoreko aurrerapenak erakutsiz eta ekoizleen eta bisitarien arteko harreman zuzena ahalbidetuz.
Gune animatuenetako bat Euskadi plaza da. Bertan, azoka berezia egiten da, fruta, barazki, errege-sagar, ogi, gazta, ezti, talo eta bertako artisauek egindako produktuekin. Artisauek nola lan egiten duten ere ikus daiteke bertan. Plaza honetan bertan idi-probak egiten dira, ikusleek gehien espero duten jarduera.
Areizaga-Kalebarrenen oilasko eta kapoi lehiaketa egiten da, azokako beste klasikoetako bat, eta balioa ematen dio hazkuntza tradizionalari eta kalitatezkoari. Erdiguneko kaleak artisautza postuz eta produktu tipikoz betetzen dira, eta musikarik ez da falta: txistulariak, trikitilariak eta herriko taldeak herrian zehar dabiltza, jai giro hurbila sortuz.
Azoka bat baino askoz gehiago
Santa Luzia Azoka ez da hitzordu komertziala bakarrik. Herri nortasuna eta landa eremuko kultura ospatzeko unea ere bada. Erakusketek, lehiaketek eta azokek gure eskualdean lurra landu eta abereak hazten dituztenen eguneroko ahalegina ezagutarazteko balio dute.
Zumarragak azoka hau bere potentziala erakusteko, bisitariak erakartzeko eta herri bezala definitzen gaituzten tradizioak bizirik mantentzeko aukera bihurtzen jakin du. Antolaketa ondoko herriarekin, Urretxurekin, partekatzeak azoka zabaltzea ahalbidetu du, mamia galdu gabe, eta oreka horretan datza bere arrakastaren zati handi bat.
